Οι Πανελλήνιες στην ελληνική κοινωνία έχουν ταυτιστεί τόσο με το όνειρο όσο και με τον εφιάλτη του μαθητή. Άγχος, ένταση, πίστη για το καλύτερο δυνατό, αλλά και αμφιβολίες για το αν τελικά θα τα καταφέρουν, διαμορφώνουν την ψυχολογία τόσο των μαθητών όσο και των οικογενειών τους. Θα λέγαμε πως, κατά τη διάρκεια των μαθητικών χρόνων, καλλιεργείται μια σχέση αγάπης και μίσους απέναντι στις εξετάσεις. Ο Γερμανός φιλόσοφος Hermann Hesse είχε σημειώσει ότι το μίσος αποτελεί «έναν στρεβλό τρόπο αγάπης, αλλά οπωσδήποτε μια έκφραση αγάπης». Το μένος, λοιπόν, πολλών εξεταζόμενων μαθητών, αλλά και υποστηρικτών της κατάργησης των Πανελλαδικών Εξετάσεων στη Γ΄ Λυκείου, ίσως αποτελεί έκφραση μιας στρεβλής σχέσης με τον ίδιο τους τον εαυτό. Δεν επιθυμούν να αντικρίσουν την πραγματικότητα, είτε αυτή αφορά την ανεπάρκειά τους είτε την επάρκειά τους, γιατί η αλήθεια είναι συχνά σκληρή και αδυσώπητη, όπως και η ίδια η ζωή. Ωστόσο, όσο κι αν προσπαθούμε να την αρνηθούμε, η πραγματικότητα δεν παύει να υπάρχει. Οι Πανελλήνιες, επομένως, δεν είναι παρά ο καθρέπτης της προσπάθειας όλων των μαθητικών χρόνων, επιβραβεύοντας όσους πραγματικά μόχθησαν και μελέτησαν με πρόγραμμα, συνέπεια και σωστή καθοδήγηση από τους καθηγητές τους.
Με όλα τα «στρεβλά» τους, τα συμπαρομαρτούντα από το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας, τους γονείς, τους μαθητές επιβιώνουν στην ελληνική κοινωνία και στη συνείδηση της κοινωνίας με ευρεία κοινωνική αναγνώριση και βαρύτητα, αν όχι ως ο μόνος, αλλά σίγουρα από τους ελάχιστους έγκυρους, αδιάβλητους κι αξιοκρατικούς θεσμούς της ελληνικής Πολιτείας. Οι κόποι και η προσπάθεια των ορθά προετοιμασμένων μαθητών αποδίδουν καρπούς και τέρπουν αυτούς που μόχθησαν πνευματικά κυρίως, δίνοντάς του τη δυνατότητα να εισαχθεί στη σχολή της επιλογής του. Ποιο καλύτερο μάθημα ζωής στα παιδιά μας από αυτό; Η εμπέδωση της δικαιοσύνης στην πράξη!
Τα Πανελλαδικώς εξεταζόμενα θέματα στα υπό εξέταση μαθήματα, που τίθενται είναι σταθμισμένα, διαβαθμισμένης δυσκολίας, για να επιβραβευτεί ο μαθητής που αφιέρωσε ποιοτικό χρόνο και οργάνωσε το διάβασμά του. Προφανώς οι Πανελλήνιες δε σηματοδοτούν ούτε την αρχή, ούτε το τέλος της ζωής, τουναντίον είναι κι αυτές κομμάτι αναπόσπαστο της ελληνικής εκπαίδευσης και δίνουν ένα μάθημα ζωής ότι όποιος μοχθεί, επιβραβεύεται, ενώ αντίθετα όποιος φυγοπονεί δεν τα καταφέρνει! Προφανώς υπάρχει και το άγχος πίσω από αυτή την ανταγωνιστική διαδικασία, όπως σε κάθε εξεταστική διαδικασία, αλλά αυτό είναι κοινό για όλους τους μαθητές, γεγονός που καθορίζει την ίδια αφετηρία. Ό,τι ακριβώς συμβαίνει και στη ζωή! Και η ζωή μπορεί να είναι μία σκληρή αρένα, πολλές φορές, χωρίς κανόνες, σε αντίθεση με αυτή των Πανελλαδικών Εξετάσεων που υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες, κοινοί για όλους, γεγονός που αναδεικνύει και τη σημασία του θεσμού. Αυτό όμως που είναι σκόπιμο να έχει στο νου του κάθε άνθρωπος και κυρίως οι μαθητές μας, οι αυριανοί πολίτες, είναι ότι η ζωή δεν σταματά σε μια πιθανή επιτυχία ή αποτυχία. Απαιτείται συνεχής πάλη για την ολοκλήρωση του κάθε ατόμου ξεχωριστά, για την εκπλήρωση υψηλών προσδοκιών και για ένα καλύτερο μέλλον της ανθρωπότητας. Ελπίζουμε στη νεολαία μας και πιστεύουμε ότι θα τα καταφέρει. Θεωρούμε ότι ο κάβος των Πανελληνίων δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια πρώτη μάχη, μία από τις αμέτρητες μάχες που θα κληθεί να δώσει στο διάβα της ζωής της. Καλή δύναμη και επιτυχία σε μαθητές και καθηγητές!
