Κυριακή, 25 Αυγούστου 2019

ΝΟΣΤΑΛΓΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΛΕΣΘΕΙΣΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ


Το βουητό της νταλίκας ήταν τόσο ενοχλητικό που «καταβρόχθιζε» κάθε άλλο άκουσμα. Το κελάηδισμα των λιγοστών πουλιών δεν ήταν ικανό να φέρει τη θύμιση της όμορφης Φύσης. Της άλλοτε κραταιάς Θεάς της ομορφιάς, της τροφού  ζωής, που δέσποζε η ύπαρξή της και έδινε νόημα στο βίωμα.
Το ατελέσφορο παρόν, απομακρυσμένο από κάθετι φυσικό έδινε την εντύπωση στον νεαρό ότι το κάλλος, που περιέγραφε ο Παπαδιαμάντης στο διήγημά του "η Νοσταλγός" και ο Καρκαβίτσας στα "Λόγια της Πλώρης", είχε αφανισθεί. Πλέον την ισορροπία της ήρεμης ακρογιαλιάς, του όμορφου αιγιαλού είχε καταλάβει η υλική μανία του ανθρώπου, που ύψωσε αλόγιστα τείχη απομάκρυσνης από το φυσικό περιβάλλον και ως επιδειξιομανής θηρευτής καυχιέται για την πραγμάτεια του, για τον αποτρόπαιο βιασμό του φυσικού πνεύμονα ζωής.
Το φρεσκοκουρεμένο γρασίσι των παραλιακών σπιτιών και οι γλάστρες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη δυναμική των πλατάνων, που έστεκαν αγέραστοι χρόνια και τώρα ξεριζώθηκαν για να μη βλαστήσουν ποτέ ξανά και χαλάσουν τη σύγχρονη αισθητική, την αποστειρωμένη από οτιδήποτε ενοχλεί τα επιτεύγματα του τεχνικού πολιτισμού. Όλα τόσο μετρημένα και εργαστηριακά προσχεδιασμένα, τόσο εντέχνως και ευπρεπώς δομημένα για να πνίξουν κάθε ενδοιασμό, κάθε τύψη. Ο εξευγενισμένος άνθρωπος, που στο όνομα αυτής της κατάκτησης έγινε πιο απάνθρωπος και από τον πιο αιμοβόρο δολοφόνο. Ένα έγκλημα εκ προμελέτης σκέφτηκε ο μικρός Γιωργής, ο οποίος δεν είχε προλάβει να δει την ακμή της φύσης, την αρχέγονη δύναμή της, αλλά την είχε ονειροπολήσει, μέσα από τις περιγραφές των διηγηματογράφων προηγούμενων εποχών, την έπλασε στη φαντασία του και την αναζητούσε αγωνιωδώς.
 «Πού είναι όλα αυτά πατέρα, τα γάργαρα νερά των πηγών, τα ρυάκια που σχηματίζονταν και κατέληγαν στην κοίτη των ποταμιών και από εκεί στις  ακρογιαλιές, που τόσο εύγλωττα περιγράφονται στα διηγήματα που διάβασα; Μήπως πρόκειται για μυθοπλασίες;»διερωτήθηκε, κρύβοντας στο θυμικό του μία απογοήτευση, που ισοδυναμούσε με το ξερίζωμα μιας καρδιάς, όπως εκατοντάδων δεντρών από μια δασική έκταση, η οποία μετατράπηκε σε πολιτεία "καθώς πρέπει" ανθρώπων, με μικρά γλαστράκια κατά μήκος του ασφαλτοστρωμένου δρόμου.
«Μα δε βλέπεις, προοδεύει η ανθρωπότητα... τι να τα κάνουμε όλα αυτά, είναι αχρείαστα!Δε λες καλά που βάλαμε το κεφάλι μας κάτω από αυτό το σπίτι και δεν απειλούμαστε από τα άγρια θηρία;» Τόσο κυνική η απάντηση, που δεν άφηνε περιθώριο αμφισβήτησης.
Ο νεαρός περιπλανιόταν χρόνια για να βρει τα τοπία που είχε χαραγμένα στο υποσεινήδητό  του και είχε εικονοποίησει από τα αναγνώσματά του. Τίποτε από αυτά δε βρήκε έτσι, όπως αναφέρονταν...όλα ήταν τόσο εκλογικευεμένα που ακόμη και το γλαστράκι με το γρασίδι, έμοιαζε τόσο τεχνητό, τόσο «αποστεωμένο», όσο και ο χλοοτάπητας στις αυλές των σπιτιών.
Δεν μπορούσε να συμβιβαστεί με τη θλιβερή διαπίστωση ότι ο φυσικός πλούτος μέσα στον οποίο γεννήθηκαν τα έμβια όντα, ο ναός της πλάσης, είχε καταντήσει ένα μουσείο, για να θυμίζει την άλλοτε παρθενιά της φύσης. Κάποια στιγμή η φύση θα επαναστατήσει, θα πάρει το αίμα της πίσω σκέφτηκε...   και η σκέψη αυτή αντήχησε στο σύμπαν σαν ευχή και κατάρα μαζί... Ο εφιάλτης μιας σύγχρονης Περσεφόνης έστεκε προ των πυλών...!

Πέμπτη, 4 Απριλίου 2019

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ Δ. ΣΚΙΑΘΑ




"Η ποίηση ως τρόπος ζωής" για το ποιητικό έργο του Αντώνη Δ. Σκιαθά. Δε θα μπορούσε άλλωστε να αποτυπωθεί εναργέστερα το ποιητικό έργο ενός πολυγραφότατου ποιητή, ο οποίος από τα χρόνια της εφηβικής ηλικίας  του μέχρι σήμερα υπηρετεί την υψηλή τέχνη της Ποιήσεως. Η ποίηση του Σκιαθά βαθιά στοχαστική, υπαρξιακή συνομιλεί με το ιστορικό παρελθόν, εξυμνεί το κάλλος, πυρώνεται από πάθος για ζωή, υπερασπίζεται την ανθρωπιά, γνέθει το υφαντό της διαχρονίας του ελληνισμού, βλέποντας την ιστορία ως ζώσα ύπαρξη, που καθορίζει το παρόν και εξακοντίζεται ως το μέλλον. Άπλετο φως και δύναμη συναισθήματος, λόγος ρέων και στίχος ρυθμικός συνθέτουν το ποιητικό εγώ του λογοτέχνη και τον τοποθετούν επάξια στην κορυφή της λογοτεχνικής γενιάς του.
Η εκδήλωση για το ποιητικό έργο του θα λάβει χώρα το Σάββατο στις 6 του Απριλίου, ώρα 18:30 στη σκηνή του θεάτρου Επίκεντρο.

Κυριακή, 7 Οκτωβρίου 2018

Η ΑΣΘΜΑΙΝΟΥΣΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ


Τα βεγγαλικά των ονείρων δεν ήταν δυνατόν να χρωματίσουν τα σκοτάδια της νύχτας, παρά μόνον παροδικά. Τα καταβρόχθισε η αδυσώπητη, δίχως πλέον υγιή αντανακλαστικά, κοινωνική υποδαύλιση εκ των έσω. Δυσωδία κι έκρηξη ενός μίγματος ασθμαίνουσας ταυτότητας με διασπαστικές θεωρίες κι ιδεολογικές πολώσεις. Πώς να αντέξει ένας νέος τον εαυτό του μέσα σε ένα κλίμα παρακμιακής  αυθυποβολής;
Ψάχνουμε για μαργαριτάρια, κρυμμένα σε ανοίκεια μέρη, τόσο δειλά, τόσο υποκριτικά με μία αίσθηση  συγκατάβασης, πνιγμένοι σε πατούμενα, λασπωμένα απόνερα… Η λάσπη δε μας ενοχλεί, τη συνηθίσαμε, έγινε ένα με το άκρο του ποδιού μας… ίσα με τον βάλτο. Και κάπου – κάπου, φοβισμένοι κρυφοκοιτάμε προς τα πίσω, όταν τα εμπόδια στο διάβα μας μοιάζουν ανυπέρβλητα, ψάχνοντας αυτή τη σοφία, που κάποτε μας καθιστούσε κραταιούς και πρωτοπόρους.
Το βλέμμα ήταν έντονο κι αγωνιώδες, διακρίνοντας το κλέος των πρωτοπόρων προγόνων μας σε όλο το φάσμα του επιστητού. Ντραπήκαμε, αν μας έχει μείνει καθόλου αιδώς, σκύψαμε τα κεφάλια κι υποταχθήκαμε στον ξενόφερτο πολιτιστικό ορυμαγδό. Πλέον οι πόλεμοι στις σύγχρονες κοινωνίες δε γίνονται με όπλα, αλλά κυρίως με οικονομικά και πολιτιστικά ερείσματα. Στον πόλεμο των πολιτιστικών συγκρούσεων δεν είχαμε κάτι ενδιαφέρον να επιδείξουμε… για την οικονομία δεν το συζητάμε… αποδεχόμενοι σιωπηλά και ταπεινωτικά την ήττα μας, δεχτήκαμε άβουλα έναν πολιτιστικό επεκτατισμό, που διάβρωσε ήθη, αξίες, ιδανικά. Και ναι, τα έχουμε χαμένα, μέσα σε μία παραζάλη και δεν ξέρουμε τι  φταίει. Φταίει το κακό μας το ριζικό; Φταίνε οι αλαζόνες κι άφρονες πολιτικοί μας; φταίει το είδωλο στον καθρέπτη μας; Μην αντέχοντας τη τραγόμορφη όψη μας, σπάσαμε και τον καθρέπτη μας, αλλόφρονες από την οπτική μας, ματώνοντας τα χέρια μας! Από αυτό το σύνδρομο διπολισμού ποιος θα μας σώσει άραγε;
Η απάντηση σε αυτή την κατρακύλα, δεν μπορεί να είναι μόνο η μαζική φυγή των επιστημόνων, του έμψυχου δυναμικού μας σε Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Απαιτείται συσπείρωση, εμπλουτισμένη με πρόγραμμα, καινοτομία κι όραμα. Και ποιος άλλος μπορεί να προσφέρει όραμα, (δεν αναφέρομαι σε πολιτικά σλόγκαν) πέραν από τον συνειδητοποιημένο Εκπαιδευτικό, ο οποίος στην καθημερινότητά του περνάει τα πάνδεινα για να μεταλαμπαδεύσει γνώσεις, με απόθεμα περίσσειας ψυχής, υπερβάλλει εαυτόν, μπας και μπολιάσει τον σπόρο της δημιουργικότητας, της αλλαγής νοοτροπίας στους μαθητές… και με αυτό τον άνισο αγώνα, έρχεται και η συνεχιζόμενη υποβάθμιση του λειτουργήματός του, τροφοδοτώντας έναν φαύλο κύκλο ισοπέδωσης! Επένδυση στην παιδεία της νεολαία μας, πότε επιτέλους θα σχεδιάσουμε;  Όχι με λόγια, έμπρακτα! Πολύ, όμως, φοβάμαι αγαπητοί μου, ότι αυτή η δυναμική στόχευση δύσκολα θα πραγματωθεί, γιατί εθιστήκαμε στη φυγοπονία και στη μετριότητα, μας φταίει η καμπούρα του διπλανού μας, ποτέ όμως η δική μας. Παροπιδικά δε, με ανούσιες κορώνες δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε ούτε στα αυτονόητα. Δυστυχώς και τα αυτονόητα, μέσα σ’ όλο τον παραλογισμό, έγιναν ζητούμενα και ύψωσαν έναν τοίχο απαγορευτικό για νέους ουρανούς. Αλαλάζοντες χωρίς σταθερή κατεύθυνση πορευόμαστε…
Υ.Γ: Ένας αετός λαβωμένος έχει πέσει καταγής και θρηνεί για τις πληγές του. Ένα σκουλήκι, λοιπόν, τον συναντά και τον ρωτά: «Εσύ ο βασιλιάς των πουλιών καταγής και οδύρεσαι!» Του απαντά ο αετός ότι έχει ένα τραύμα σοβαρό, εδώ και 7 χρόνια και δε δύναται να δαμάσει πλέον τους ουρανούς. Και το σκουλήκι του αποκρίθηκε: «Δώσε μου για μία ώρα τα λαβωμένα φτερά σου και πάρε μου μετά τη ζωή… να δεις πως και με αυτά ακόμη θα πετάξω…» Ο αετός, σα να αναθάρρεψε, τοποθέτησε το σκουλήκι στην πλάτη του κι αφού κούνησε τις φτερούγες του, πέταξε μαζί του ψηλά… αγέρωχος καθώς ήταν και με την πληγή ανοιχτή… έβγαλε κραυγή βροντερή, που ακούστηκε σε ολάκερη την Οικουμένη: «Ποτέ δεν είναι αργά για υψηλές πτήσεις στη ζωή ακόμη και αν σου έχουν λαβώσει τα φτερά».

Κυριακή, 24 Ιουνίου 2018

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΩΣ ΜΑΘΗΜΑ «ΖΩΗΣ»


Οι Πανελλήνιες εξετάσεις ολοκληρώθηκαν με επιτυχία κι εφέτος. Πλέον η μαθητιώσα νεολαία, που έλαβε μέρος σε αυτές, αφού τις αναθεμάτισε κατά τη διάρκεια του χρόνου (πολλές φορές με τα δίκια της, καθώς πρόκειται για έναν ψυχοφθόρο αγώνα με τους στόχους και τα όνειρα), αναμένει εναγωνίως τα αποτελέσματα για να δει, αν θα εισαχθεί τελικά στη σχολή πρώτης επιλογής ή σε κατώτερη των προσδοκιών ή και καθόλου. «Τά ἀγαθά κόποις κτῶνται» όμως φίλοι μου, δε γίνεται διαφορετικά.
Ο κάθε μαθητής σίγουρα γνωρίζει πως έγραψε, ωστόσο, αναμένει να δει το αποτέλεσμα των μόχθων τόσων χρόνων ιδίοις όμμασι. Οι καθηγητές επίσης γνωρίζουν εκ των προτέρων, που θα κινηθεί βαθμολογικά ο κάθε μαθητής, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, συμβαίνουν κι αυτά για να επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
Οι Πανελλήνιες στην ελληνική κοινωνία, έχουν ταυτιστεί με το όνειρο και συνάμα με τον χειρότερο εφιάλτη του μαθητή. Άγχος, ένταση, υπερένταση, πίστη για το καλύτερο δυνατό κι αμφιβολίες για το αν όντως θα τα καταφέρουν στο τέλος, δομούν την κοσμοθεωρία του κάθε μαθητή και της οικογένειάς του. Μία σχέση αγάπης και μίσους γεννιέται και καλλιεργείται κατά τη διάρκεια των μαθητικών χρόνων. Ο Γερμανός φιλόσοφος Έρμαν Έσσε είχε σημειώσει ότι το μίσος αποτελεί «έναν στρεβλό τρόπο αγάπης, αλλά οπωσδήποτε μία έκφραση αγάπης». Το μίσος και το μένος ,λοιπόν, των εξεταζόμενων μαθητών και πολλών υπέρμαχων της κατάργησης των Πανελλαδικών εξετάσεων στη  ΄Γ Λυκείου, αποτελεί μία έκφραση στρεβλής αγάπης για το είδωλο στον καθρέπτη, που δεν επιθυμούν να αντικρύσουν, γιατί θα δουν κατάματα την πραγματικότητα, είτε της ανεπάρκειάς τους, είτε της μη ανεπάρκειάς τους ανάλογα κάθε φορά, γιατί η πραγματικότητα, που πολλές φορές δε θέλουμε να παραδεχτούμε, είναι σκληρή κι αδυσώπητη, όπως και η ίδια η ζωή, δεν παύει ωστόσο να υπάρχει. Και αναρωτιέμαι, πώς θέλουμε άραγε να ζούμε, με αυταπάτες, με όμορφα λόγια, τα οποία μπορεί και να μη τα αξίζουμε, μόνο και μόνο για να τρέφεται υπερτροφικά το εγώ μας; Αγαπητός καθηγητής γίνεται τις περισσότερες των περιπτώσεων αυτός που χαϊδεύει αυτιά, αυτός που λέει όμορφα λόγια, δίχως να τα αξίζει κάποιος. Εντούτοις αυτός που λέει αλήθειες, είναι ο δυσάρεστος, πολλές φορές, ο κακός, αλλά η αλήθεια, η κατάκτηση του ιδανικού είναι δύσβατη υπόθεση, πολλές φορές μαρτυρική, αλλά στο τέλος πάντα ευεργετεί αυτόν που έχει κατακτήσει το «γνῶθι σαὐτόν» και αυτός ο καθηγητής που πριμοδοτεί την αλήθεια είναι ο αποτελεσματικός στο τέλος. Οι Πανελλήνιες ,λοιπόν, δεν είναι παρά ο καθρέπτης της προσπάθειας όλων των μαθητικών χρόνων κι επιβραβεύουν αυτούς που έχουν πραγματικά μοχθήσει.

Με όλα τα στρεβλά τους, τα συμπαρομαρτούντα από το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας, τους γονείς, τους μαθητές επιβιώνουν στην ελληνική κοινωνία, γιατί αποτελούν ίσως  αν όχι το μόνο έγκυρο, αδιάβλητο κι αξιοκρατικό θεσμό της ελληνικής κοινωνίας, σίγουρα έναν από τους λίγους. Οι κόποι και οι μόχθοι των ορθά προετοιμασμένων μαθητών αποδίδουν καρπούς και τέρπουν αυτόν που μόχθησε πνευματικά κυρίως, δίνοντάς του τη δυνατότητα να εισαχθεί στη σχολή της επιλογής του.
Δε σηματοδοτούν ούτε την αρχή, ούτε το τέλος της ζωής, τουναντίον είναι κι αυτές κομμάτι αναπόσπαστο της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής και δίνουν ένα μάθημα ζωής ότι όποιος μοχθεί επιβραβεύεται, ενώ αντίθετα όποιος φυγοπονεί αποτυγχάνει. Ότι ακριβώς συμβαίνει και στη ζωή. Και η ζωή μπορεί να είναι μία σκληρή αρένα, πολλές φορές, χωρίς κανόνες, σε αντίθεση με αυτή των πανελλαδικών εξετάσεων, αλλά αυτό το οποίο πρέπει να έχει στο νου ο κάθε άνθρωπος και κυρίως οι μαθητές, είναι ότι η ζωή δε σταματά σε μία πιθανή επιτυχία ή αποτυχία… απαιτείται συνεχιζόμενη πάλη, πάλη για την ολοκλήρωση του κάθε ατόμου ξεχωριστά, πάλη για τις υψηλές προσδοκίες, πάλη για ένα καλύτερο μέλλον της ανθρωπότητας. Ελπίζουμε στη νεολαία μας ότι θα τα καταφέρει και θεωρούμε ότι ο κάβος των Πανελληνίων, δεν είναι τίποτα λιγότερο και περισσότερο από μία πρώτη μάχη, μία από τις ατελείωτες μάχες, που θα κληθεί να δώσει στο διάβα της ζωής της. Καλά αποτελέσματα σε όλους τους μαθητές!


Σάββατο, 24 Μαρτίου 2018

Απόσπασμα Ομιλίας για την 25η Μαρτίου στο Επιμελητήριο Αχαΐας




Ας σταθούμε επισταμένως στο ποίημα του Βασίλη Ρώτα:


«Διαβάτη, στάσου προσοχή:
δῶ χάμω κείτονται νεκροί
πού δέν ἐπρόδωσαν ποτέ,
ποτέ δέν εἶπαν ψέματα,
τύραννο δέν προσκύνησαν.

Διαβάτη, στάσου προσοχή
καί μ᾽ ἄξιο νοῦ μελέτα τους,
τί ἄν χαίρεσαι τ᾽ ὡραῖο φῶς
κι ἄν ὅλο θάρρος περπατᾶς
κι ἄν σ᾽ ἀγαπᾶνε κι ἀγαπᾶς
κι ὅ,τι καλό ᾽χεις στή ζωή
στό χάρισαν τοῦτ᾽ οἱ νεκροί.

Διαβάτη, στάσου προσοχή
καί μ᾽ ἄξιο νοῦ μελέτα τους».

Με ιδιαίτερη χαρά και υπερηφάνεια εορτάζουμε σήμερα την επέτειο της 25ης Μαρτίου.
Όσα χρόνια κι αν περάσουν η 25η Μαρτίου θα παραμένει η κορυφαία, μοναδική κι ταυτόχρονα διπλή εορτή για κάθε Έλληνα, για κάθε χριστιανό. Κι αυτό γιατί ως χριστιανοί, γιορτάζουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, αλλά και ως Έλληνες γιορτάζουμε τον Ευαγγελισμό του Έθνους μας, αφού την ίδια αυτή ημέρα διάλεξαν οι πρόγονοί μας να σηκώσουν το λάβαρο της επανάστασης ενάντια στον Τούρκο κατακτητή ζητώντας από τα βάθη της καρδιά τους Λευτεριά ή Θάνατος. Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι του συντοπίτη μας ποιητή Κωστή Παλαμά.
«Σβήνουν δυο νύχτες, και δυο αυγές προβάλλουν στον αγέρα.
Δυο λευτεριές που σμίγουνε μέσα στην ίδια μέρα.
Δυο λευτεριές ματόβραχτες, παιδιά μεγάλου κόπου,
η λευτεριά του Έλληνα κι η λευτεριά του ανθρώπου».

Ημέρες σαν σήμερα, μας κυριεύει ολοζώντανη η ιστορική μνήμη κι έντονα αισθήματα δέους, συγκίνησης και περηφάνιας πλημμυρίζουν τη ψυχή και την καρδιά του ελληνισμού σε κάθε γωνιά της γης.

«Τετρακόσια χρόνια σκέπαζε την Ελλάδα η μαύρη νύχτα της πικρής τουρκικής σκλαβιάς. Η άλλοτε χώρα των Θεών κι των ηρώων έγινε η χώρα των ραγιάδων, χώρα των δακρύων, όπου αντηχούσαν οι στεναγμοί και οι θρήνοι του δουλωμένου της λαού, καθώς ανέβαινε τον ανηφορικό δρόμο ενός άλλου μαρτυρικού Γολγοθά. Πικρή και άραχλη κυλούσε τότε η ζωή στο στυφό φλοιό της ελληνικής γης, εξαιτίας του αφόρητου και αβάσταχτου ζυγού της σκληρής τυραννίας. Οι ψυχές των Ελλήνων λούφαζαν, όλα αυτά τα χρόνια, στις ζοφερές σπηλιές της τουρκικής σκλαβιάς σαν κυνηγημένα αγριοπερίστερα».

Χαμοκλησιές και μοναστήρια χωρίς καμπάνες και σήμαντρα, γέμιζαν το σούρουπο της μακριάς νύχτας με σκλαβόπουλα. Στο τρεμάμενο φως του καντηλιού βραχνά ο Παπαδάσκαλος θεριέυει «τη αποστεμένη ελπίδα, και πλατιά τα ονείρατα αναδεύει». Ο Πατριάρχης της Πόλης γίνεται ο εθνάρχης των ραγιάδων, ο Πατροκοσμάς ακούραστος εθναπόστολος κηρύσσει την πίστη στο Χριστό και στη Λευτεριά.

Ο Θούριος του Ρήγα σιγοτραγουδιέται βουβά στα χείλη και στην καρδιά, ποτίζοντας με δάκρυ και αίμα το δένδρο της Μεγάλης Ιδέας.

Ψηλά, στα λεύτερα κορφοβούνια οι κλεφταρματολοί με σύμβολο τον καταπατημένο Σταυρό γίνονται η μαγιά του ένοπλου ξεσηκωμού.

Το χάνι της Γραβιάς, η Τρίπολη, η Αλαμάνα, το Αρκάδι, το Μεσολόγγι, το Κούγκι, γίνονται κάστρα ανδρείας κι σύμβολα ηρωισμού.


Αμέτρητοι οι ήρωες και ηρωίδες μπροστά στους οποίους υποκλινόμαστε με μεγάλο δέος και σεβασμό. Η επανάσταση φούντωσε, ξαπλώθηκε σε στεριά και θάλασσα. Και το όραμα της λευτεριάς το άπιαστο, το σήκωσαν μορφές αγέρωχες, γνήσια τέκνα της ελληνικής λεβεντιάς, βράχοι υψηλοί, με απίστευτη αντρειοσύνη. Ο Παπαφλέσσας στο Μανιάκι, ο Διάκος στην Αλαμάνα, ο Κολοκοτρώνης στο Μοριά,.. «Και η στρατιά μεγάλωνε…Κάποιοι τους έλεγαν τρελούς…κι όμως η στρατιά μεγάλωνε». Νικηταράς, Μαντώ Μαυρογένους, Καραϊσκάκης, Μπότσαρης, Κανάρης, Μπουμπουλίνα, Μιαούλης…Μα η λευτεριά ήταν αχόρταγη… «Ήθηλε νεκροί χιλιάδες να ‘ναι στους τροχούς. Ήθελε και οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους».


Νάουσα, Χίος, Ψαρά, Μεσολόγγι…. Το Μεσολόγγι που έγινε το σύμβολο της επανάστασης. Πείνασε, δεκατίστηκε, χτυπήθηκε μα ποτέ δε λύγισε. Έμεινε όρθιο, σαν ατσάλινος πύργος με γρανιτένια θέληση ενάντια στη τυραννία. Κι ο χορός του Ζαλόγγου των γενναίων Σουλιωτισσών, αποτέλεσε πράξη υπέρτατης θυσίας και έχει παραμείνει στην παγκόσμια ιστορία. Η λεβεντογέννα χώρα, είναι  η Ελλάδα, ο τόπος που γέννησε την ιδέα της Ελευθερίας, την ιδέα της Δημοκρατίας κι παντοίων των αξιών.

Δεν έμεινε γωνιά της ελληνικής γης που δε γνώρισε τη δόξα, δεν έμεινε σπιθαμή της, που δε βάφτηκε με αίμα. Οι πέτρες, οι βρυσούλες, οι μυρτιές, τα θυμάρια έμειναν οι αιώνιοι μάρτυρες. Η θυσία, ο ηρωισμός του ελληνικού λαού γονάτισε την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ξεπρόβαλε η ώρα, όπου η ελευθερία επέστρεψε στη βασανισμένη κι άνοιξε της φτερούγες της πάνω από τον περήφανο λαό μας.

Ευλαβείς συνεορταστές, το μήνυμα της 25ης Μαρτίου του 1821 φαντάζει πιο επίκαιρο από ποτέ.

Μας προτρέπει να επαναστατήσουμε ενάντια σε όλα αυτά τα νοσηρά φαινόμενα που παντοιοτρόπως εισβάλλουν στη ζωή μας κι μας οδηγούν στην κοινωνική αδιαφορία. Μας προτρέπει να επαναστατήσουμε ενάντια σε όλους αυτούς που θέλουν να μας υφαρπάξουν την πνευματικής ελευθερία, καθιστώντας μας πνευματικούς ραγιάδες των σύγχρονων εποχών.

Μας προτρέπει ως χριστιανούς να αφουγκραστούμε τις θεϊκές παραινέσεις και να αγαπήσουμε αληθινά το συνάνθρωπό μας, τοποθετώντας το συλλογικό πάνω από το ατομικό συμφέρον.

Είναι καιρός να επαναστατήσουμε σε όλα τα επίπεδα, ενάντια σε όλα αυτά που μας βασανίζουν, ενάντια σε κάθε καθήλωση, ενάντια σε κάθε στρέβλωση. Οι Έλληνες του 1821 και οι πρόγονοί μας οι Αρκάδες αγωνίστηκαν, γιατί επιθυμούσαν να ζουν ελεύθεροι, δίχως να εκβιάζονται.
Το πνεύμα της 25Ης Μαρτίου ας στεριώσει στις ψυχές μας.
Τα λόγια του ποιητή ας γίνουν η πυξίδα μας.

«Ξύπνα καημένε μου ραγιά,
Ξύπνα, να δεις ελευθεριά!»

Η πίστη απέμεινε ο ανεξάντλητος κρουνός για κάθε Έλληνα. Η καρδιά του έμοιαζε με παλλόμενη φλόγα, έτοιμη να φουντώσει. Η Ελπίδα και η Πίστη έδινε δύναμη στη φλόγα αυτή, αλλά οι αγέρηδες φυσούσαν μανιασμένοι για να τη σβήσουν. Δεν ήταν άλλοι, από τους αγέρηδες του παιδομαζόματος, του χαρατσιού, του κλεισίματος των σχολείων, οι φοβέρες και οι υποσχέσεις των  Τούρκων για όσους αλλαξοπιστούσαν.

«Κι ήταν όλα σιωπηλά,
Και τα ‘σκιαζε η φοβέρα
Και τα πλάκωνε η σκλαβιά».

Και όμως παρ’ όλες τις τρομερές πιέσεις, η φλόγα της Πίστης και της Ελπίδας δεν έσβησε, θέριεψε… κι έμελλε να είναι εκείνη η άνοιξη του 1821 να είναι η τελευταία που θα  παρέμενε σκλαβωμένη η Ελλάδα. Τα χελιδόνια εκείνη τη χρονιά έφεραν τη μεγάλη είδηση του εθνικού ξεσηκωμού… Κι τότε το αστραπόβολο φως ου 21 άστραψε και φώτισε το δρόμο της λευτεριάς. «Πύρινη λάβα ήταν, που κατέκαψε την Τουρκιά κι σκότωσε το δράκο της τυραννίας. Ορμητικό ξύπνημα της Ρωμιοσύνης ήταν, που όμοιο δε γνώρισε ο κόσμος όλος….Ανδρειώμενη και πολυφτέρουγη η λευτεριά, ήταν πάθος, και ιδέα και μεθύσι.»

Από άκρη σε άκρη του ελληνισμού, η σωριασμένη ανά τους αιώνες μες του σκλάβου αγανάκτηση, κι ο πόνος που η φτέρνα του τυράννου τον κρατούσε αφανέρωτο, βγήκε στο φως κι αντήχησε σαν κεραυνός και σαν κατάρα…

Πέμπτη, 1 Μαρτίου 2018

Το κουμπί και άλλες ιστορίες, της Τασούλας Τσιλιμένη

   Η γλώσσα της σε αυτή τη συλλογή διηγημάτων της κ. Τσιλιμένη, είναι η απλή δημοτική με τα σχήματα λόγου να δίνουν το δικό τους εμφατικό τόνο στην ομαλή διήγηση των ιστοριών. Ο λόγος της ανεπιτήδευτος, οδηγεί σε μαγική μέθεξη αισθήσεων τον αναγνώστη, δίχως να κουράζει. Η αφήγηση των ιστοριών θα μπορούσαμε να πούμε ότι εμπνέεται και ακουμπά στο μαγικό υπόστρωμα της ποιητικής τέχνης. Η κ. Τσιλιμένη έξοχη ενορχηστρωτής του λόγου υφαίνει με τις λέξεις και την πλούσια εικονοποιΐα, που παρατηρείται στα διηγήματά της, ένα έργο τέχνης απαράμιλλης αισθητικής αξίας, που πρέπει να κοσμεί κάθε βιβλιοθήκη.
   Οι χαρακτήρες στη συλλογή είναι απλοί, καθημερινοί  της γενιάς του 1960, άνθρωποι με αδυναμίες, πάθη, λάθη, βασανισμένοι, με απώλειες, αλλά πάντα με ένα αυθόρμητο, πηγαίο χαμόγελο για τη ζωή. Προσπαθούν να ονειρευτούν, να συνομιλήσουν με τη γενιά μας και να της δώσουν ένα μήνυμα: Ότι και οι δυσκολίες, οι απώλειες, είναι κομμάτι της ζωής και δεν πρέπει να παραιτηθούμε. Στην ουσία η παραίτηση  ισοδυναμεί με θάνατο εν ζωή. Η συγγραφέας δίχως να υποδεικνύει τον δρόμο που θα ακολουθήσει ο αναγνώστης, του δίνει το έναυσμα προς ονειροπόληση, διαμέσου των ξωτικών, των νεράιδων και όλων των λοιπών παραμυθιακών στοιχείων. Ο μύθος έρχεται και συμπλέκεται αρμονικά με τον ρεαλισμό, για να τροφοδοτήσει τη ζωή, να της δώσει τη χαμένη αγνότητα, την ηρεμία, που χρειάζεται για να πορευθεί αρμονικά.
Δύναμη θέλησης, αυτή η απύθμενη θέληση για ζωή, δε γίνεται να αποκοπεί από το στοιχείο του έρωτα, το οποίο διατρανώνει τη χαρά της ζωής και είναι έκδηλο στις αφηγήσεις της συγγραφέως.       Ο δρόμος για το «γνώθι σαυτόν» που διατύπωσε ο Σωκράτης φαίνεται να καθορίζει και να κινητοποιεί τους αφηγηματικούς χαρακτήρες. Ψάχνουν να βρουν τον εαυτό τους, μέσα από τα ατελείωτα πήγαινε – έλα από τη φαντασία στο όνειρο κι από εκεί στην πραγματικότητα. Η συγγραφέας, με την ιστορική αναδρομή από το τώρα στα χρόνια του 1960, ψάχνει να εντοπίσει διαμέσου των ιστοριών των ηρώων της το νόημα της ζωής, που είναι τόσο απλό, αλλά στην εποχή μας η προσέγγισή του έχει γίνει τόσο δύσβατη, έως και απευκταία. Το κουκουλώσαμε κι αυτό μέσα σε φανταχτερά πανάκριβα ρούχα, με χρυσά κουμπιά, που κουμπώνουν και καλύπτουν τη γύμνια μιας κοινωνίας φτωχής σε ιδανικά και αξίες, η οποία έχει ξεμείνει από όραμα, στυγνή και αδυσώπητη καθώς είναι, προσποιείται ότι όλα βαίνουν καλώς, αλλά στην ουσία η πυξίδα της δεικνύει το Νότο, αντί για Βορρά. Αυτό το λάθος στην πυξίδα για ζωή καταγγέλλει η κ. Τσιλιμένη και προσπαθεί να το τονίσει κυρίως στη νέα γενιά ανθρώπων.
   Οι ιστορίες της συνεπαίρνουν και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη, τον καθιστούν μύχιο παρακολουθητή των δεινών της γενιάς του 1960, που έχει στο μνημονικό της πολέμους, καταστροφές, απώλειες, αλλά δε ξεχνά να χαμογελά, δε ξεχνά να αισιοδοξεί, δε ξεχνά να ενεργεί για να αλλάξει τα κακώς κείμενα. Στοιχεία τα οποία λησμονήσαμε στην εποχή μας, απογοητευτήκαμε και αφήσαμε τα πράγματα να κυλήσουν στον τροχό της τύχης. Η συγγραφέας προκρίνει κάτι ουσιαστικό, την αντιμετώπιση των καθημερινών δυσκολιών με (συμ)μετοχή στη ζωή. Ίσως το κουμπί, το οποίο μπορεί να πάρει πολλές μορφές και γύρω από το οποίο κινούνται υποκώφως οι ιστορίες των αφηγηματικών προσωπείων της συγγραφέως, αποτελεί το κέντρο βάρους, την ένωση του παρελθόντος με το παρόν, ένα ενοχικό παρόν που φοβάται να βιώσει την αξία της στιγμής, να ονειρευτεί ένα καλύτερο μέλλον, γιατί κάποιοι δήθεν φωστήρες, μας έπεισαν ότι η παρούσα κατάσταση δε δύναται να βελτιωθεί κι άρα οφείλουμε να ζήσουμε βουτηγμένοι στη μιζέρια μας. Ενοχές και φοβίες κατακλύζουν τους ήρωες της συγγραφέως, ωστόσο, παίρνουν πρωτοβουλίες, υπάρχει μία κινητικότητα. Δεν μένουν με σταυρωμένα τα χέρια, όπως συμβαίνει στη σύγχρονη εποχή.
   Το υγρό στοιχείο, διάχυτο στη συλλογή, φαίνεται ότι διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στην κοσμοθεωρία της κ. Τσιλιμένη, και δηλώνει το ευμετάβλητο, το ρέον, αυτό που δεν πιάνεται, παρά αγγίζεται. Έτσι κι η ζωή συνεχώς ρέει, δεν μπορούμε να την πιάσουμε, πολλές φορές μας προσπερνά κιόλας. Αλλά με αισιοδοξία και ορθή ματιά απέναντί της θα μας χαμογελάσει κι η ίδια. Η διήγηση των ιστοριών της, που η καθεμιά έχει τη δική της αξία στο «Κουμπί», παρασέρνει τη σκέψη, ευαισθητοποιεί, εξάπτει τη φαντασία, αγγίζει απαλά συνειδήσεις και ωθεί στη μύηση ιστοριών μιας άλλης εποχής, διαφορετικής αλλά παράλληλα και τόσο όμοιας με τη δική μας.

Κυριακή, 15 Οκτωβρίου 2017

Ο Οιωνός ξεψύχησε μαζί και η Ελπίδα



Ξημερώματα 15ης Οκτωβρίου του 2125, το κτίριο σείστηκε και εν συνεχεία κατέρρευσε ολοσχερώς, λες και ήταν παλάτι κτισμένο από άμμο, όπως τα κάστρα που χτίζουν τα παιδάκια δίπλα στη θάλασσα. Ποιος να το περίμενε …. ένα ιστορικό  κτίριο στο κέντρο της πόλης που προσέδιδε έναν κοσμοπολιτισμό και είχε ταυτιστεί με την ιστορία του τόπου και ολάκερης της Οικουμένης, να καταρρεύσει έτσι ξαφνικά. Στους κατοίκους πλέον, έμοιαζε πλήρως απαρχαιωμένο, σκοταδιστικό. Πού να συγκριθεί με τις πολυτελείς σύγχρονες βίλες στο κέντρο της πόλης. Έπρεπε να γκρεμιστεί, γιατί χαλούσε τη σύγχρονη, προοδευτική αισθητική, όπως υποστήριζαν οι αρμόδιοι αρχιτέκτονες, αλλά και συνασπισμένος ο κόσμος. 
Κάποτε το κτίριο αυτό, πριν από πολλά χρόνια μεσουρανούσε, αποτελούσε ένα αξιοθέατο για τον οποιονδήποτε επισκέπτη της χώρας, αλλά και για τους ντόπιους κατοίκους. Είχε χαραχτεί στη συνείδησή τους, ως το μέρος που ακτινοβολούσε πολιτισμό. Πράγματι, εντός του κτιρίου στεγαζόταν ένα υπέρλαμπρο μουσείο με αρχαιοελληνικά έργα τέχνης, υψηλής αισθητικής και αξίας, που δείκνυε τις καταβολές, τις ρίζες του ελληνικού πολιτισμού.
Περνώντας τα χρόνια το κτίριο πάλιωνε, χρειαζόταν επιδιορθώσεις και αναπαλαιώσεις. Έγιναν πολλές ανακαινίσεις και το κτίριο με όλο του τον πολιτιστικό θησαυρό ήταν εκεί, όρθιο και λαμπρό για να θυμίζει την ένδοξη ιστορία όλου του ελληνισμού.
Το κτίριο αυτό, εκτός από τον χώρο του μουσείου, περιείχε και τέσσερα διαμερίσματα, τα οποία κατοικούνταν. Οι ένοικοι, ήταν επιφορτισμένοι με την προσοχή του μουσειακού χώρου. Μεταξύ άλλων σε αυτό το κτίριο κατοικούσε η κ. Αρετή, η οποία εξέπεμπε ένα γνήσιο σεβασμό σε όποιον τη γνώριζε, με τον άνδρα της τον κ. Σοφό και τα δύο παιδιά τους, την Ελπίδα και τον Οιωνό. Στο δεύτερο διαμέρισμα κατοικούσε η κ. Δημοκρατία με τον άνδρα της, τον  κ. Πολιτισμό. Εξαίρετο ζευγάρι και αυτό διακρινόταν για τα δημοκρατικά τους αισθήματα,  το ήθος τους, την ευαισθησία για οποιοδήποτε πολιτιστικό και πολιτισμικό πλούτο. Καρπός του έγγαμου βίου τους ήταν η κόρη  τους Δικαιοσύνη, γαλουχημένη με αρχές και ιδανικά, τόσο δίκαιη ως προς τις αποφάσεις της που περιπαικτικά οι φίλοι της  είχαν βγάλει το παρατσούκλι Ακριβοδίκαιη. Πολλές φορές την καλούσε για παιχνίδι η καλή φίλη της, η Αιδώς, η οποία διέμενε στο 3ο διαμέρισμα και ήταν τόσο αυστηρή, όταν δε τηρούνταν οι κανόνες του παιχνιδιού, που τα υπόλοιπα παιδιά στο κοίταγμά της ντρεπόντουσαν και αμέσως ζητούσαν συγγνώμη. Η Αιδώς ήταν γέννημα θρέμμα του πατέρα της, του κ. Νόμου, ο οποίος ήταν αρμόδιος για τη μη παραβίαση της έννομης τάξης, και της μητέρας της, της κ. Ευθύνης, γνωστή στη γειτονιά για την εντιμότητα και την υπευθυνότητά της. Πλησίον, στο 4ο διαμέρισμα, διέμενε ο κ. Πνευματικός λόγος, εργένης, ίσως ολίγον τι παρεξηγημένος που επέλεξε να μην κάνει οικογένεια, αλλά τόσο πνευματώδης και σοφός, που όλη η γειτονιά είχε να λέει για την οξυδέρκεια και για τη μαεστρία στον χειρισμό της γλώσσας. Πολλές φορές, τα παιδιά των τριών οικογενειών τον επισκέπτονταν για να τους διδάξει μαθήματα ορθής χρήσης της γλώσσας και να τους μεταλαμπαδεύσει τις ακόρεστες γνώσεις που είχε αποκτήσει από το διάβασμα φιλοσοφικών βιβλίων. Η καλή γειτνίαση, όπως και η κοινή αγάπη τους για το μουσείο αποτελούσε το μυστικό των άριστων σχέσεων που είχαν οι ένοικοι των διαμερισμάτων.
Ο Οιωνός ωστόσο, δεν είχε καλό προαίσθημα, προβλέποντας ότι η αδιαφορία, όπως και η απομάκρυνση του κόσμου από την ιστορική παρακαταθήκη θα αποτελέσει τη δαμόκλειο σπάθη για τον πολιτισμό, τη γλώσσα,  τις αξίες, τα ιδανικά, για όλα αυτά που έκαναν τη σπουδαία κλασική φιλόλογο και ελληνίστρια, εξέχουσα προσωπικότητα στον χώρο των αρχαιοελληνικών σπουδών, Ζακλίν ντε Ρομιγί να διατυπώσει τα εξής: «Όλος ο κόσμος πρέπει να μάθει ελληνικά, γιατί η ελληνική γλώσσα μας βοηθά πρώτα από όλα να καταλάβουμε τη δική μας γλώσσας. Τα αρχαία είναι οι ρίζες της γλώσσας μας και πρέπει να τα φροντίζουμε, γιατί η γλώσσας μας τα έχει ανάγκη, όπως ακριβώς κάθε ζωντανός οργανισμός έχει ανάγκη από τις ρίζες του».

Ξαφνικά μία πρωία, από τις ανώτατες αρχές του τόπου αποφασίζεται το γκρέμισμα του κτιρίου (η αποκοπή δηλαδή από τις ρίζες μας). Η κατάρρευση του κτιρίου είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή έργων τέχνης απαράμιλλης πνευματικής και ιστορικής αξίας, που έπληξε το παγκόσμιο βεληνεκές, και συνάμα οδήγησε στον αφανισμό των κατοίκων του κτιρίου, δηλαδή της ΑΡΕΤΗΣ, του ΣΟΦΟΥ, της ΕΛΠΙΔΑΣ, του ΟΙΩΝΟΥ, της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, του ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, της ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣΗΣ, της ΑΙΔΟΥΣ, του ΝΟΜΟΥ, της ΕΥΘΥΝΗΣ, του ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Η υστεροφημία των προσώπων ήταν ότι απέμεινε από τον άδικο χαμό των θαμώνων του κτιρίου. Η ανθρωπότητα εκείνο το πρωί, που καλύτερα να μην ξημέρωνε, ξύπνησε φτωχότερη με ενοχικές συνειδήσεις να καταπνίγουν τον καθένα ξεχωριστά.